مرحله چهارم « بلوغ فنی » می باشد که درآن، تولید بر اساس مبنای اقتصادی ساخته شده در مراحل قبل، به رقابتی شدن، بین المللی شدن و اقتصادی شدن روی می آورد و خود را نشان می دهد. این مرحله در تایوان امروزی قابل رؤیت می باشد.

مرحله نهایی « تولید و مصرف انبوه » می باشد و درآمدهای سرانه در آن بسیار بالاست. فرایند توسعه ایران و ژاپن تقریباً هم زمان آغاز شده می باشد و تا انقلاب مشروطه پایاپای پیشرفته می باشد. اما پس از آن به علت های تاریخی، این روند در ایران کند، متوقف یا منحرف شده می باشد که از این جمله می توان به بحث نفت، انقلاب شوروی در شمال و… اشاره کرد.

نخستین برنامه ریزی در ۱۱ فروردین ماه ۱۳۱۶ با تأسیس « شورای اقتصاد » به طور رسمی شکل گرفت. از وظایف این شورا، طرح نقشه های اقتصادی و ارایه طریق در اجرای آنها بود. در سال ۱۳۲۵ مقرر گردید که بر اساس دو اصل بالا بودن واحد سطح زندگی و تعدیل در توزیع ثروت، نقشه هایی طرح و پیشنهاد شود. در این راستا، هیأت عالی برنامه ریزی، با هدف تهیه پیش نویس برنامه اول تشکیل شد. بدین مقصود و برای تعیین نوع عملیات هزینه به ریال و ارز و ترتیب زمانی استفاده از اعتبار مدت استهلاک وام، قراردادی بین دولت ایران و شرکت آمریکایی موریسن نودسن (  منعقد گردید که در سال ۱۳۲۶ گزارش این شرکت تحت عنوان برنامه ریزی توسعه و عمران ایران با بودجه ۲۵/۱ میلیون دلاری که شامل جمع هزینه های همه طرح ها و پروژه های مشخص ( ۲۳۴ طرح ) بود به دولت ارایه شد.

پس، اولین برنامه عمرانی کشور در سال ۱۳۲۷پس از طی مراحل قانونی خود به اجرا در آمد. به جز آلمان که از سال ۱۹۳۳ به برنامه­ریزی روی آورده بود، این اقدام حتی در میان کشورهای توسعه یافته تنها با فرانسه و ژاپن که فقط یک سال قبل از ایران به برنامه ریزی اقتصادی پرداختند قابل مقایسه می باشد. (رضایی، ۱۳۸۵)

۲-۲-۲-۳-رشد اقتصادی

رشد اقتصادی به افزایش کمی و مداوم در تولید با افزایش در نیروی کار، سرمایه و حجم تجارت اطلاق می شود اما توسعه اقتصادی مفهوم گسترده تری دارد. توسعه به تغییرات کیفی در نوع تولید، ساختار تولید، انگیزه ها و خواسته های اقتصادی می پردازد. اهداف توسعه علاوه بر امکان دسترسی به کالاها و خدمات تدوام بخش حیات بشر، به افزایش سطح استانداردهای زندگی و بهره مندی بشر ها از مواهب مادی و معنوی شامل درآمدهای بالاتر، بهداشت مطلوب تر، آموزش با کیفیت تر، توجه بیشتر به ارزشهای فرهنگی، آزادی اندیشه ها، ارتقاء حقوق مدنی افراد و… می پردازد. در جوامع رو به رشد دولت به مثابه ابزاری برای رسیدن به رشد و توسعه اقتصادی تأثیر اساسی دارد. (رومر، ۱۳۸۹)

۲-۲-۲-۴-توسعه و ابعاد آن

توسعه فرآیندی پویا و متحول می باشد که بر ارزش های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی یک جامعه مبتنی می باشد و به صورت تدریجی، آگاهانه و اختیاری صورت می گیرد. نمی توان آن را کورکورانه تقلید کرد و یا به صورت مکانیکی از یک مکان به مکان دیگر انتقال داد، خمیر مایه آنرا نهادها تشکیل می دهند. امروزه کاملا مشخص شده می باشد که توسعه بی در نظر داشتن نهادها و مسائل فرهنگی با مشکل جدی روبرو می شود. ( یوسفی،۱۳۸۱ )

۲-۲-۳- درآمد یا تولید ناخالص ملی (GDP )

یکی از معیارهای اندازه گیری توسعه اقتصادی، افزایش در درآمد ملی واقعی در طول یک دوره بلند مدت اقتصادی می باشد اما در می یابیم که این نمی تواند یک معیار کامل و قانع کننده باشد زیرا درآمد ملی برابر می باشد با کل تولید محصولات ساخته شده و خدمات ایجاد شده به صورت پولی و نه به صورت واقعی پس تغییرات قیمت در طول جریان اندازه گیری درآمد ملی واقعی می بایستی نادیده گرفته شوند. اما این غیر واقعی به نظر می رشد زیرا تغییرات قیمت اجتناب ناپذیر هستند(قره باغیان، ۱۳۷۳). در میان شاخص‌های اقتصاد کلان، تولید ناخالص داخلی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می باشد. زیرا نه تنها به‌عنوان مهم‌ترین شاخص عملکرد اقتصادی در تجزیه و تحلیل‌ها و ارزیابی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، بلکه بسیاری از دیگر اقلام کلان اقتصاد محصولات جنبی محاسبه و برآورد آن محسوب می‌گردند.( بانک مرکزی ایران، ۱۳۹۰)

کل ارزش ریالی محصولات نهایی تولیدشده توسط واحدهای اقتصادی مقیم کشور در دوره زمانی معین ( سالانه یا فصلی) را تولید ناخالص داخلی می‌نامند. (Ross, et.al, 2008) در این تعریف مقصود از کالاها و خدمات نهایی، کالا و خدماتی می باشد که در انتهای زنجیر تولید قرار گرفته‌اند و خود آنها برای تولید و خدمات دیگر خریداری نمی‌شوند. در محاسبه تولید ناخالص ملی درآمد افراد خارج از کشور که به کشور باز فرستاده می‌شود با تولید ناخالص ملی جمع می‌شود و درآمد افراد خارجی مقیم آن کشور که درآمد خود را به خارج می‌فرستند از آن کاسته می‌شود )روزنامه همشهری، ۱۳۸۶(

تولید ناخالص داخلی با سه روش؛ تولید، هزینه نهایی و سهم عوامل تولید در کشورهای مختلف جهان برآورد می­شود. درحسابهای ملی ایران روش تولید (جمع ارزش‌‌افزوده‌ها) به‌عنوان روش اصلی محاسبه تولید ناخالص داخلی مورد استفاده قرار می‌گیرد ( بانک مرکزی ایران، ۱۳۹۰).

برای دانلود متن کامل اینجا کلیک کنید