جایگاه انواع روش های تأمین مالی

مدیریت شرکت ها  در راستای جذب منابع مالی مناسب بایستی هزینه منابع متعدد تامین مالی را مشخص و آثاری که این منابع مالی بر بازده و ریسک عملیاتی شرکت دارند تعیین نمایند. مقصود از کاربرد واژه «مناسب»در جمله بالا اجرای برنامه هایی می باشد که بتوان به آن وسیله ثروت سهامداران را به حداکثر رسانید. آن چه مساله را مشکل تر می سازد وجود انواع و اقسام اوراق بهاداری می باشد که مدیریت شرکت می تواند از آن ها استفاده کند. اما هنوز برنامه مالی مشخصی وجود ندارد که بتوان با اجرای آن، ارزش شرکت را به بالاترین حد رسانید. (جهان خانی، ۱۳۷۳ ,‌ص ۲۶)شیوه های مختلفی برای تأمین مالی شرکت عنوان شده می باشد که اختصار آن ها به توضیح زیر می باشد (‌مصطفوی مقدم ,‌۱۳۷۶,‌ص ص ۳۵,‌۳۴۲)

 

 

الف:  کوتاه مدت

  1. بر اساس مدت

ب : بلند مدت

 

طبقه بندی روش های تأمین مالی

 

الف : تامین مالی از منابع داخلی

  1. بر اساس منبع

ب:تامین مالی از منابع خارجی

نمودار ۱(طبقه بندی روش های تامین مالی)

 

الف ) تأمین مالی کوتاه مدت( جاری )، به عنوان تعهدات و بدهی هایی که در طول یک سال سر رسید و پرداخت می شود تعریف می شود. منابع عمده وجوه تأمین مالی کوتاه مدت به ترتیب اهمیت آن ها برای شرکت ها و موسسات عبارتند از :

  • اعتبارات جاری میان شرکت ها و موسسات
  • اخذ وام از بانک ها و سایر موسسات اعتباری
  • اوراق تجاری شامل سفته و برات که عموماً به سایر موسسات فروخته می شود.

ب ) تأمین مالی بلند مدت، به عنوان تعهدات و منافعی که در طول بیش از یک سال سر رسید و پرداخت می شود، تألیف می شود. منابع عمده تأمین مالی بلند مدت عبارتند از :

  • وام های بلند مدت
  • انتشار سهام عادی و سهام ممتاز

 

ج : تأمین مالی از منابع داخلی شامل موارد زیر می باشد :

  • کاهش دارایی های جاری
  • فروش دارایی های ثابت اضافی
  • ذخایر استهلاک
  • اندوخته و سود تقسیم نشده

د : تامین مالی از منابع خارجی شامل موارد زیر می باشد :

  • اخذ وام از بانک ها و موسسات اعتباری
  • خرید های نسیه و اقساطی
  • به تعویق انداختن ( افزایش ) بدهی ها
  • صدور و انتشار اوراق قرضه، سهام عادی و سهام ممتاز

صاحب نظران از یک دیدگاه روش های تأمین مالی را به روش های تأمین مالی کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت تقسیم نموده اند. درجدول شماره (۲- ۱) روش های تأمین مالی کوتاه مدت ودرجدول شماره (۲-۲ ) روش های تأمین مالی میان مدت و بلند مدت ارائه شده می باشد. (احمدی، ۱۳۸۶)

 

جدول(۲-۱):ویژگی های روش های تامین مالی کوتاه مدت

ردیف نام روش تعریف مزایای روش معایب روش استفاده کنندگان
۱ اعتبار تجاری (خرید نسیه کالا یا خدمات ) دریافت کالا و پرداخت وجه آن با فاصله زمانی *سهولت دسترسی *نداشتن هزینه

*عدم نیاز به وثیقه

* عدم سخت گیری طلبکاران

*متورم شدن حسابهای پرداختنی *از دست رفتن تخفیف  نقدی

*کاهش درجه اعتباری واحد اقتصادی

*کلیه واحدهای اقتصادی
۲ اوراق تجاری (اوراق قرضه ) کوتاه مدت بدهی بدون تضمین واحد اقتصادی انتشار دهنده و باز پرداخت آن در سر رسید * نداشتن وثیقه * امکان تنظیم سر رسید (زمان بازخرید ) اوراق بهادار.

* تامین مالی از طریق اوراق قرضه جدید (منبع مالی مستمر )

 

* صرفا توسط واحدهای اقتصادی معتبر  قابل اعمال می باشد * شرکت های بیمه * صندوق شرکت سرمایه گذار

* صندوق بازنسشتگی

۳ وام های بانکی (با وثیقه، بدون وثیقه ) دریافت وجوه مورد نیاز از بانک ها * استفاده از خدمات بانک ها *استفاده از منبع مالی  در موعد مقرر

* استفاده از تمام یا قسمتی از اعتبار تخصیص یافته

* امکان بازپرداخت قبل از سر رسید بدهی

 

* سود تضمینی شده وام بیش از بسیاری از روش های دیگر می باشد. *لزوم داشتن سرمایه کافی و نقدینگی مطلوب

* مانده های جبرانی

 

* کلیه واحدهای اقتصادی  
۴ وام های موسسات مالی تجاری دریافت وجوه مورد نیاز از مؤسسات *در صورت  نبود امکان دریافت وام از بانک ها قابل استفاده می باشد. * دارای سود تضمینی شده بیشتری از وام می باشد * نیاز به وثیقه برای وام

 

* کلیه واحدهای اقتصادی
۵ صدور اسناد تجاری اوراق بهادار قابل مبادله می باشد که توسط واحدهای اقتصادی به سایر واحدها، بانک ها یا موسسات مالی فروخته می شود. *سود تضمینی شده کمتر از وام بانکی می باشد *بدون وثیقه می باشد * صرفا توسط واحدها ی اقتصادی معتبر قابل اعمال می باشد * تشریفات بیشتری دارد * واحدهای اقتصادی بزرگ در کشورهای صنعتی
۶ تامین مالی از طریق وثیقه دریافت وجود مورد نیاز و گذاشتن وثیقه نزد اعتبار دهنده *دسترسی به وجه نقد *دسترسی به وجه نقد به طور فصلی   * وثیقه گذاری مستلزم تحمل هزینه های اضافی می باشد * واحدهای اقتصادی جدید التاسیس* واحدها یاقتصادی که به سرعت رشد می کند

 

۱-۶ وثیقه گذاری حساب های دریافتنی وثیقه حساب های دریافتنی * دسترسی سریع به وجه نقد * وضعیت مالی بایستی حتما قوی باشد و مانده در حد قابل قبول باشد * واحدهای اقتصادی که موقتا کمبود سرمایه در گردش دارند.  
۲-۶ وثیقه موجودی کالاست وثیقه موجودی کالاست * دسترسی سریع به وجه نقد به طور فصلی * مشابه موارد فوق * سود تضمینی شده بیش از حداقل بهره بانکی می باشد *بنگاه های معاملات اتومبیل
۳-۶ ویثقه گذاری سایر دارائی ها مانند زمین، ساختمان، ماشین آلات و تجهیزات     * وضععیت مالی بایستی حتما قوی باشد. موجودی کالای کافی وجود داشته باشد. * سود تضمینی شده بیش از حداقل بانکی می باشد

* مشابه موارد فوق

* واحدهای اقتصادی صنعت کنسروسازی و مواد غذایی* واحدهای اقتصادی که وضعیت مالی آن ها ضعیف می باشد

 

۷ پیش دریافت فروش محصولات از مشتریان دسترسی سریع به وجه نقد *دسترسی سریع به وجه نقد لزوم داشتن پر متقاضی و یا کیفیت مطلوب * واحدهای اقتصادی که محصولات پر متقاضی دارند و از نظر کیفیت و قیمت دارای برتری و مزیت نسبی در بازار هستند

 

 

جدول (۲-۲):ویژگی های روش های تامین مالی میان مدت و بلندمدت

ردیف نام روش تعریف مزایای روش معایب روش استفاده کنندگان
۱    وام های بانکی بلند مدت ( با وثیقه یا بدون وثیقه )  ام های بانکی دارای سررسید بیش از یک سال *بهره وام های میان مدت و بلند مدت تقریبا ثابت می باشد*در موقع انعقاد قرارداد می توان درمورد شرایط قرارداد مذاکره کرد *مشتریان خوش حساب از تحصیلات بهره مند شوند.    مندرجات قراردادهای این وام ها محدودیت هایی برایواحدهای اقتصادی ایجاد می کنندنرخ بهره وام معمولا بیش از نرخ بهره پایه می باشد

پرداخت اقساط سالانه فشار زیادی به نقدینگی می آورد

واحدهای اقتصادی که می خواهند دارایی های ثابت یا سرمایه گذاری بلند مدت ایجاد کنند.  
۲ ا  اجاره های بلند مدت (اجاره به شرط تملک و اجاره عملیاتی )   قراردادی می باشد که به موجب آن مالک دارائی. آن را به طرف دیگر قرارداد اجازه می دهد تا در ازای پرداخت مبالغ مشخصی از آن داری استفاده کند. ا  استفاده از دارایی و پرداخت آن به صورت اقساط و در بلند مدت    واحدهای اقتصادی جدیدالتاسیس در کشورهای صنعتیواحدهای اقتصادی صنعت حمل و نقل
۳   سهام عادی    دارندگان سهام عادی مالکان نهایی شرکت اند. شرکت های سهم عام سهام خود را به عموم مردم ارئه می کند   فاقد سر رسید هستند و تامین مالی دایمی استواحد اقتصادی الزام قانونی برای پزداخت سود سهام عادی ندارد

با انتشار سهام وضعیت مالکیت و کنترل واحد اقتصادی تغییر تمی کند

هزینه این روش از روش های دیگر تامین مالی بیشتر استپرداخت سود سهام باعث صرفه جویی مالیاتی برای واحد اقتصادی نمی شود

انتشار سهام عادی باعث می شود موقتا سود هر سهم کاهش یابد و این موضوع بر قیمت سهام اثار منفی دارد

کلیه شرکت های سهامی
۴ ا  اوراق قرضه ( با نام و بی نام ) (با وثیقه یا بدون وثیقه ) _اسنادی که انتشار دهنده آن  تعهد می کند مبالغ را باز پرداخت کند.   هزینه یهره اوراق قرضه قابل قبول مالیاتی می باشد پس هزینه اوراق قرضه کم می باشد.این روش از وام های بانک های کوتاه مدت ارجحیت دارد. بعضی از اوراق قرضه قابل تبدیل و بعضی باز خرید هستند. دارندگان اوراق قرضه در مجمع عمومی واحد اقتصادی حق رای ندارند در صورتی که نرخ بازده واحد اقتصادی بیش از نرخ اوراق بهره باشد روش مناسبی می باشد.    در صورتی که نرخ بازده واحد اقتصادی کمتر از نرخ بهره اوراق قرضه باشد سود هر سهم به شدت کاهش می یابدناتوانی در پرداخت اصل بهره ممکن می باشد موجب ورشکستگی شود

قید بندهای قرارداد اوراق قرضه محدودیت هایی را برای واحد اقتصادی ایجاد می کند.

واحد های اقتصادی دارای اعتبار تجاری
۵   اختیار خرید سهام عادی نوعی اوراق بهادار می باشد که  دارنده ان حق خرید تعداد معینی از سهام عادی واحد اقتصادی را به قیمت معینی دارد * برگ اختیار خرید سهام عادی در بازار قابل معامله می باشد    برگه اختیار خرید سهام عادی در بازار قابل معامله می باشد   حق استفاده از برگه اختیار سهام عادی دوره مشخصی دارد چنآن چه در این دوره استفاده نشود ارزشی نخواهد داشتباعث افزایش تعداد سهام واحد اقتصادی می شود

باعث کاهش سود هر سهم می شود

کلیه شرکت های سهامی
۶   سهام ممتاز   نوعی سهام که دارنده آن نسبت به در آمدها و دارائی ها واحد اقتصادی حق یا ادعای محدود و معینی دارد.    هزینه تامین مالی از طریق سهام ممتاز از سهام عادی کمتر می باشد * دارندگان سهام ممتاز دارای مزایای محدودی هستند* سهام ممتاز معمولا بدون سر رسید هستندواحد اقتصادی نسبت به پرداخت سود سهام ممتاز الزام قانونی ندارد. پس سهامداران ممتاز فاقد حق رای هستند

 

 

  اگر بازده واحد اقتصادی کمتر از هزینه سرمایه سهام ممتاز باشد سود هر سهم عادی کاهش می یابدهزینه سهام ممتاز از اوراق قرضه و بدهی ها بیشتر می باشد

پرداخت سود سهام انباشته ممکن می باشد واحد اقتصادی را با مشکلاتی مواجه کند

 

کلیه شرکت های سهامی در کشورهای صنعتی
۷   وام های مؤسسات اعتباری   وام های بلند مدتی که توسط واحدهای اقتصادی بیمه و مؤسسات مالی به شرکت ها اعطا می شود ا  این نوع وام ها معمولا نیازمند مانده جبرانی نیستند کلیه واحدهای اقتصادی کشورهای صنعتی
۸  وام های دولت   وام هایی که توسط دولت اعطا می شود. شرکت های دولتی یا وابسته به دولت

 

برای دانلود متن کامل اینجا کلیک کنید