– نظریه x و نظریه y

مک گریگور در نظریه ای دو ساحتی در مورد بشر ، برداشتها ، طرز تلقی ها و توجه های مدیران در مورد بشر را به دو گروه تقسیم کرده می باشد وی برای اجتناب از پیشداوری افراد در مورد این دو گروه ، آنها را با دو حرف x و y مشخص کرده می باشد . به طور کلی مفروضات نظریه x عبارتند از :

  1. بیشتر بشر ها ذاتا تنبل و از کار بیزارند ؛
  2. بیشتر انسانها از قبول مسئولیت گریزانند و ترجیح می دهند که تحت هدایت دیگری قرار گیرند ؛
  3. برای انگیزش انسانها بایستی از مشوق های مادی و اقتصادی و ایجاد امنیت استفاده کرد ؛
  4. «قابلیت خلاقیت و نوآوری برای حل مسائل» فقط در تعداد محدودی از افراد پیدا کرد می شود که به مشاغل مدیریت و رهبری می پردازند؛
  5. بیشتر مردم بایستی تحت کنترل دقیق قرار گیرند ، زیرا معمولا افراد از علاقه کافی برای کار برخوردار نیستند .

در حالی که مفروضات نظریه y عبارتند از :

  1. کار به طور طبیعی مانند بازی می باشد ؛
  2. معمولا افراد مسئولیت پذیرند و با اشتیاق به دنبال پذیرش مسئولیت هستند ؛
  3. اگر افراد به کار خود علاقمند باشند ، به طور مناسبی برانگیخته می شوند در واقع احساس رضایت درونی بهترین پاداش برای افراد می باشد و شیوه خود کنترلی موثرتر از کنترل توسط دیگران می باشد ؛
  4. «قابلیت خلاقیت و نوآوری برای حل مسائل» به طور طبیعی بین جمعیت انسانها توزیع شده می باشد ؛
  5. کنترل را می توان به خود افراد واگذار کرد در واقع شیوه خود کنترلی موثرتر از کنترل توسط دیگران می باشد ( مک گریگور ، ۱۹۶۰ ، ص ۴۰-۴۵ ؛ هرسی و بلانچارد ، ۱۹۸۳ ، ص ۴۹ ) .

جدول(۲_۱): ویژگی های سبک مورد استفاده مدیران ، برمبنای مفروضات x و y

ویژگی های سبک مدیریت بر مبنای پیش فرضهای نظریه x ویژگی های سبک مدیریت بر مبنای پیش فرضهای نظریه y
۱ تاکید بر تمرکز و تصمیم گیری متمرکز ۱ تاکید بر عدم تمرکز و استقلال واحدهای سازمانی
۲ تاکید بر کنترل منابع ۲ تاکید بر ارزیابی نتایج
۳ مدیر مداری و ایفای تأثیر رهبری توسط مدیران ۳ کارمند مداری و ایفای تأثیر حمایتی توسط مدیران
۴ استفاده از مشوقهای خارجی ۴ استفاده از مشوقهای درونی شغل
۵ توقع حصول نتایج کوتاه مدت ۵ توقع حصول نتایج بلندمدت
۶ استفاده از ساز و کارهای کنترل توسط دیگران ۶ استفاده از سازوکارهای کنترل درونی
۷ تاکید بر استفاده صرف از امکانات و ظرفیتهای موجود ۷ کوشش برای توسعه منابع و افزایش ظرفیت تولید و خدمات
۸ تاکید بر ضرورت رفع تضاد میان منابعافراد ۸ پذیرش امکان وجود وحدت و همکاری در میان کارکنان ( یا حداقل وجود منافع متقابل )

 

براساس این نظریه ، مدیران با در نظر داشتن مفروضاتی که در مورد بشر دارند به هدایت کارکنان می پردازند و سبکی را برای رهبری انتخاب می کنند که متناسب با مفروضات مذکور باشد.

فروش فایل متن کامل این پایان نامه با فرمت ورد در این لینک