عنوان کامل پایان نامه :

 مطالعه تطبیقی عزل اما قهری در فقه امامیه و حقوق ایران

. تاثیر نسب برحقوق جنین در فقه امامیه و حقوق موضوعه

از آنجاکه نسب حاصل از نکاح شرعی و شبهه دارای آثار حقوقی و شرعی فراوان و متفاوتی بر روی جنین دارد لذا بهمین خاطر در اینجا به توضیح آنها به ترتیب ذیل پرداخته می‌شود:

2-3-1-2-1. تاثیر نسب برحقوق جنین در فقه امامیه

از نظر اسلام، نسب حاصل از نکاح شرعی و شبهه، دارای آثار حقوقی و شرعی می باشد، اما نسب جاصل از زنا جز حرمت ازدواج خویشان آثار حقوقی دیگر برآن مترتب نمی‌شود.البته بعضی مانند مرحوم مامقانی(ره)، ارث بردن جنین نامشروع را از مادرش بعید می‌داند.پس اکثر حقوقی که جنین از آنها متمتع می‌شود مانند ارث و نفقه و و لایت پدر و جدپدری همه به اعتبار نسب مشروع می باشد و این گونه حقوق برای جنین که دارای نسب نامشروع می باشد وجود ندارد.

2-3-1-2-2. تاثیر نسب بر حقوق جنین در حقوق موضوعه

قانون مدنی نیز به پیروی از نظرات فقهاء همین شیوه را پذیرفته می باشد. آثار ناشی از نسب شرعی و قانونی عبارتست از: حرمت نکاح، ولایت قهری پدر و جدپدری، الزام به انفاق به اعتبار قرابت و توارث بین طفل و پدر و مادر و خویشاوندان آنها (مواد 882، 883، 1045، 1052، 1162، 1163، 1180، 1195، 1273، 1233 ق.م.).[1]

2-3-1-3. حق ارث برای جنین در فقه امامیه و حقوق موضوعه

در مطالب مشروح ذیل به اظهار این مطلب که جنین تحت چه شرایطی ازخویشان سببی و نسبی حق ارث دارد پرداخته می‌شود.

2-3-1-3-1. حق ارث برای جنین در فقه امامیه

مانند حقوقی که برای جنین هست، ارث بردن می باشد.البته جنین با دو شرط ارث می‌برد: یکی انعقاد نطفه در زمان موت و دیگری زنده متولد شدن اگرچه بعد از لحظه‌ای بمیرد.[2]

2-3-1-3-2. حق ارث برای جنین در حقوق موضوعه

ماده 875 ق.م. ارث بردن جنین و شرایط آن را مطابق فقه امامیه اظهار کرده می باشد. با در نظر داشتن پیشرفت علم پزشکی اگر نطفه مردی را در زمان حیاتش گرفته، تا زمان فوت او نگهداری نمایند و بعد از فوتش به همسرش تلقیح شود، اگرچه جنین حاصله از نظر نسب منتسب به همان مرد می‌باشد اما توارث در اینجا تحقق نمی یابد زیرا ملاک توارث، انعقاد نطفه در زمان موت مورث می‌باشد که این شرط حاصل نشده می باشد. ماده 876 ق.م. در این مورد چنین مقرر می‌دارد: «با شک در حیات حین ولادت، حکم وراثت نمی‌شود».[3]

2-3-1-4. ارث جنین از حبوه در فقه امامیه و حقوق موضوعه

اینکه مقصود از حبوه چیست و جنین بایستی دارای چه شرایطی باشد تا از حبوه بهره‌مند شود در مطالب زیر به طور مفصل به آن پرداخته می شود:

 

2-3-1-4-1. ارث جنین از حبوه در فقه امامیه

«حبوه» (به فتح حاء و سکون باء) در لغت بمعنای «عطیه» می باشد و در اصطلاح فقه و حقوق، مالی می باشد که پس از پدر به بزرگترین پسر صلبی به عنوان ارث می‌رسد، بدون آنکه چیزی از ارث اصلی او کسر شود.حبوه از مختصات فقه امامیه می باشد و اختلافی در بین فقهای امامیه در این مساله وجود ندارد، و مستند آن نیز روایاتی می باشد که از طریق اهل بیت به ما رسیده می باشد. حال اگر فردی فوت نماید و دارای فرزند ذکوری که متولد شده، نباشد اما صاحب حملی باشد که در زمان فوتش موجود بوده اما متولد نشده باشد و بعد از فوت پدر زنده متولد شود و پسر باشد آیا مستحق حبوه می‌باشد یا نه؟ فقهای امامیه در این مورد، اختلاف نظر دارند. بعضی مانند شهید ثانی(ره) معتقدند که حبوه به او تعلق نمی‌گیرد ؛ زیرا تا زمانی که حمل می باشد عنوان فرزند ذکور بر او صدق نمی‌کند. عده‌ای دیگر از فقها قایل به تعلق حبوه به او هستند و عده‌ای دیگر قایل به تفصیل شده‌اند، به این شکل که اگر حمل در زمان فوت مورث بصورت جنین کامل درآمده باشد و در واقع ذکوریتش تحقق یافته باشد، مستحق حبوه می باشد و اگر علقه یا مضغه باشد که نوع جنس آن معین نیست، مستحق دریافت حبوه نمی‌باشد.[4]

2-3-1-4-2. ارث جنین از حبوه در حقوق موضوعه

نظرات حقوقدانان در ارتباط با تعلق حبوه به حمل، مختلف می باشد :

بعضی از آنان معتقدند که حبوه به حمل تعلق نمی‌گیرد زیرا حمل، مراحلی را می‌گذراند و در پاره‌ای از این مراحل، هنوز نری و مادگی او تحقق پیدا نکرده می باشد و حال اینکه درحین فوت مورث که تاریخ وراثت می باشد بایستی مذکر یا مؤنث بودن حمل متحقق باشد.نصوص در این مورد ساکت می باشد و بایستی از ماده 95 ق.م.تفسیر مضیق کرد.لذا حمل از حبوه برخوردار نمی‌شود.[5]بعضی دیگر از حقوقدانان برخلاف نظر فوق، قایل به تعلق حبوه به حمل بوده در این باره چنین می‌گویند :«به پیروی از قول مشهور فقها آن چیز که به نظر می‌رسد آن می باشد که حبوه نوعی از ارث می باشد، و طبق ماده 957 ق.م.که می‌گوید :«حمل از حقوق مدنی متمتع می‌شود، مشروط براینکه زنده متولد شود، حمل از آن بهره‌مند خواهد بود.پس به دستور ماده 915 ق.م. اگر حمل در زمان فوت مورث، علقه باشد حبوه متعلق به او خواهد بود، مشروط بر آنکه زنده متولد شود.

 

2-3-1-5. تاثیر حمل بر تقسیم ترکه در فقه امامیه و حقوق موضوعه

به جهت اینکه هرگاه در حین تقسیم ترکه مورث دارای حمل باشد که اگر زنده متولد شود مانع از ارث تمام یا بعضی از وراث دیگر می شود و تقسیم ارث به اقدام نمی‌آید تا حال او معلوم شود بهمین جهت در اینجا به تأثیر حمل بر تقسیم ترکه به توضیح ذیل پرداخته می‌شود:

2-3-1-5-1. تاثیر حمل بر تقسیم ترکه در فقه امامیه

از نظر فقهای امامیه، هرگاه در حین موت مورث حملی باشد، اگر زنده متولد شود، مانع از ارث تمام یا بعضی از وراث باشد ترکه تقسیم نمی‌شود تا وضعیت حمل معلوم شود و در صورتیکه حمل مانع از ارث هیچ یک از وراث نباشد و آنها تمایل به تقسیم ترکه داشته باشند، ورثه می‌توانند اموال را بین خود تقسیم کنند. البته به مقدار سهم دو پسر برای حمل کنار گذاشته می‌شود و باقی مانده به بقیه داده می‌شود و سهم هریک از وراث مراعی می باشد تا وضعیت حمل روشن شود. اگر با وسایل جدید وضعیت حمل معلوم شود به مقدار سهم او کنار گذاشته می‌شود. پس اگر معلوم شود که او یکی و پسر می باشد، سهم یک پسر کنار گذاشته می‌شود و اگر معلوم شود که او یک دختر می باشد، سهم یک دختر کنار گذاشته می‌شود و اگر معلوم شود که حمل بیش از دو نفر می باشد سهم آنها کنار گذاشته می‌شود.

2-3-1-5-2. تاثیر حمل بر تقسیم ترکه در حقوق موضوعه

ماده 878 قانون مدنی ایران مطابق فقه امامیه به اظهار تاثیر حمل برتقسیم ترکه پرداخته می باشد و براساس بند اول ماده 103 قانون امور حسبی: در صورتیکه جنین اما یا وصی نداشته باشد، امینی که بوسیله دادگاه معین می‌شود، نماینده جنین در اقدام تقسیم خواهد بود و پس از تقسیم، اداره سهم الارث جنین تا تاریخ تولد با امین مزبور خواهد بود.[6]

[1] . وزیری، مجید، حقوق متقابل کودک و اما در اسلام، ص 92.

[2] . موسوی خمینی، سیدروح الله، تحریر الوسیله، ص 371.

[3] . شهیدی، مهدی، ارث، ص 32.

[4] . وزیری، مجید، حقوق متقابل کودک و اما در اسلام، ص 299 – 302.

  1. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ارث، ص 166 – 167.
  2. وزیری، مجید، حقوق متقابل کودک و اما در اسلام، ص 96 – 97.

سوالات یا اهداف پایان نامه :

هدف از انجام این پژوهش، مطالعه تطبیقی عزل اما قهری در فقه امامیه و حقوق ایران می‌باشد.

ت. اهداف جزئی پژوهش

  • مطالعه مفهوم ولایت و اقسام آن.
  • مطالعه و تبیین حدود ولایت اما قهری در امور مالی و غیرمالی.
  • مطالعه و تبیین اولویت والدین در ولایت بر کودک.
  • مطالعه و اظهار موارد عزل اما قهری و ضمانتها و مسئولیتهای اما قهری.
  • مطالعه و اظهار موارد ضم امین و عزل قیم.

از لینک انتهای صفحه ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک انتهای صفحه مراجعه نمایید:

متن کامل پایان نامه رشته حقوق - مقطع کارشناسی ارشد

لینک متن کامل پایان نامه رشته حقوق با عنوان : مطالعه تطبیقی عزل اما قهری در فقه امامیه و حقوق ایران   با فرمت ورد