عنوان کامل پایان نامه :

 مطالعه تطبیقی عزل اما قهری در فقه امامیه و حقوق ایران

حقوق غیرمالی کودک بر اما، قبل از ولادت در حقوق موضوعه

ماده 1034 قانون مدنی چنین مقرر می‌دارد :«هر زنی که خالی از موانع نکاح باشد می‌توان خواستگاری نمود. ماده 1040 ق.م. باز می‌گوید :«هریک از طرفین می‌تواند برای انجام وصلتِ مقصود، از طرف مقابل تقاضا کند که تصدیق صحت از امراض مسریه مهم از قبیل سفلیس و سوزاک وسل، ارایه دهد. همچنین ماده 1103 و 1104ق.م. در این مورد زن و شوهر را مکلف به حس معاشرت و معاضدت با یکدیگر در تشدید مبانی خانواده و تربیت اولاد کرده می باشد. در ماده 8 قانون حمایت خانواده مصوب 1353 به هریک از زن یا شوهر در دوازده مورد اجازه داده می باشد از دادگاه تقاضای صدور گواهی عدم سازش کنند که ازجمله این موارد می‌توان به جنون هریک زوجین در مواردی که فسخ نکاح ممکن نباشد اشاره کرد. در مواد 1121 تا 1126ق.م. به موارد مربوط به فسخ نکاح برای هریک از زوجین پرداخته می باشد. در مورد حق حیات، حقوق مدنی در ماده 956ق.م. چنین مقرر می‌دارد: «اهلیت برای دارا بودن حقوق با، زنده متولد شدن بشر شروع و با مرگ او تمام می‌شود. و باز ماده 959ق.م. دراین مورد چنین می‌گوید: «هیچ کس نمی‌تواند بطورکلی حق تمتع و یا حق اجرا تمام یا قسمتی از حقوق مدنی را از خود سلب نماید. و در ادامه این بحث ماده 960ق.م. نیز چنین اشعار می‌دارد: «هیچ کس نمی‌تواند از خود سلب حریت کند و یا در حدودی که مخالف قوانین و یا اخلاق حسنه باشد از استفاده از حریت خود صرف نظر نماید.

2-1-2. حقوق غیرمالی کودک در ایام ولادت در فقه امامیه و حقوق موضوعه

کودک یک هدیه الهی می باشد که در سایه فضل الهی، خیر و برکت برای والدین به ارمغان می‌آورد و آنها را امانت دار می گرداند و به ایشان این امکان را می‌دهد که با ادای حق این امانت خود را در گذر زمان جاودانه سازند اما این مهم جزء با رعایت آن چیز که که صاحب امانت معین کرده، تحقق نمی‌یابد. لذا به همین مقصود در مطالب زیر آغاز به حقوق غیر مالی کودک در فقه امامیه پرداخته و سپس دنباله این موضوع در حقوق موضوعه به طور مفصل بحث می‌شود:

2-1-2-1. حق نسب و شرایط اثبات آن در فقه امامیه و حقوق موضوعه

یکی از حقوق انکار ناپذیر کودک که در ایام ولادت بر گردن اما قهری ثابت می‌باشد حق نسب می باشد لذا در بحث صفحه بعد به ترتیب آغاز حق نسب و سپس شرایط اثبات آن بطور مشروح پرداخته شده می باشد.

2-1-2-1-1. حق نسب و شرایط اثبات آن در فقه امامیه

اول: حق نسب

نخستین حق نوزاد بعد از ولادت آن می باشد که پدر نسبت به فرزندی او اقرار و اعتراف نموده، سرپرستی او را بپذیرد. پیامبر اسلام(ص) می‌فرماید: «… من حقوق الولد علی والده ان لاینکر نسبه؛ ازجمله حقوق فرزند بر پدر آن می باشد که نسبش را انکار ننماید». و نیز از ایشان نقل قول شده می باشد که فرمودند: «… و ایمّا رجل نفی نسب ولده و هوینظر الیه، احتجب الله عنه و فضحه علی رئوس الخلائق من الاولین و الاخرین، هرمردی که فرزند خود را انکار کند درحالی که می‌داند از اوست، خداوند او را از رحمت خویش محروم می‌گرداند و در قیامت نزد همه آفریدگان از اولین و آخرین رسوایش می‌سازد. امام زین‌العابدین ضمن برشمردن حقوق فرزند بر پدر می‌فرماید: «و اماحق ولدک انه منک و مضاف الیک فی عاجل الدنیا بخیره و شره؛ حق فرزندت (برتو) این می باشد که بدانی او از تو به وجودآمده می باشد و در نیک و بد زندگی وابسته توست».

اسلام علاوه بر تاکید و تصریح بر رعایت حقوق بعنوان یک اصل، زمینه‌سازی و فضاسازی لازم برای تحقق شایسته رعایت حقوق را فراهم می‌آورد.پیش‌بینی پاداش و اجر و ثواب و توصیه‌های اخلاقی، همه برای حفظ حریم حقوق انسانی و اسلامی کودک از غفلت و تعدی و تجاوز می باشد.[1]

پدر خانواده بدون دلیل، حق ندارد فرزند را از خود و درنتیجه از حق تابعیت خانوادگی نفی کند، یا با طلاق و یا با بی‌توجهی به مادر، کودک را از کانون گرم خانواده محروم سازد. البته انکار نسبت فرزندان می‌تواند انگیزه‌های گوناگونی (مانند: محروم کردن فرزند از ارث یا شانه خالی کردن از تعهدات دیگر و مسئولیتهای پدری) داشته باشد.بهرحال این کار از نظر شرع مقدس اسلام عملی زشت و نکوهیده می باشد و در بعضی مواقع حتی موجب مجازات و تنبیه مدعی می باشد. زیرا در این انکار علاوه براینکه حق فرزند مورد تعدی و تجاوز قرار می‌گیرد، نسبت به مادر فرزند نیز اتهام و اهانتی بس سنگین متوجه می‌شود که امنیت و تکریم محیط خانوادگی را خدشه‌دار کرده و در معرض آسیب جدی قرار می‌دهد.[2] لذا در متون فقهی، مسأله اثبات نسب فرزند و انکار نسب فرزند به پدر بسیار جدی تلقی شده و به تفصیل مورد بحث قرار گرفته می باشد.

دوم: شرایط اثبات نسب در صورتیکه انتساب طفل به پدر، مورد اختلاف قرار گیرد، با شرایطی می‌توان نسب آن طفل را به پدر اثبات کرد.

یکی از شرایط اثبات نسب، وجود نکاح صحیح بین زن و مرد می‌باشد. اثبات وجود نکاح صحیح بین زن و مردی که ادعای پدری او نسبت به طفل شده می باشد بوسیله هردلیلی، اگرچه اقرار خود آنها باشد ممکن خواهد بود.

و شرط دوم اثبات نسب، انعقاد نطفه طفل در زمان زوجیت می‌باشد. برای اثبات نسب مشروع، بایستی نزدیکی بین زوجین واقع شده باشد؛ بطوریکه نطفه طفل در زمان زوجیت بوسیله آن نزدیکی منعقد شده باشد. اثبات انعقاد نطفه طفل در زمان زوجیت بوسیله اماره فراش صورت می‌گیرد.

2-1-2-1-2. حق نسب و شرایط اثبات آن در حقوق موضوعه

در قانون مدنی، مواد 1158 تا 1167 به مقررات مربوط به نسب اختصاص دارد و مواد 1158 تا 1163 در ارتباط با اثبات نسب (پدری) و اماره فراش می باشد. این مواد برطبق فقه امامیه تنظیم شده‌اند.

ماده 1159 قانون مدنی در مورد حداکثر مدت حمل، برخلاف مشهور فقهای امامیه، قول شیخ طوسی(ره) و محقق حلی(ره) را پذیرفته و آن را ده ماه تعیین کرده می باشد. [3]

2-1-2-2. نفی نسب (ولد) و انواع آن در فقه امامیه و حقوق موضوعه

برای اینکه پدر بتواند طفل را از خود نفی کند، چه شرایطی لازم می باشد؛ و انواع نسب کدام‌ها می‌باشند؟ در مباحث زیر به طورمشروح اظهار شده می باشد.

2-1-2-2-1. نفی نسب و انواع آن در فقه امامیه

یکی از انواع نفی نسب، نفی ولد در موردی که اماره فراش جاری نمی‌شود، می‌باشد فقهای امامیه درمورد طفلی که در فاصله کمتر از شش ماه بعد از ازدواج بدنیا آمده و اماره فراش درمورد او جاری نمی‌شود، می‌گویند: بر شوهر واجب می باشد که طفل را از خود نفی کند زیرا می‌داند که در واقع فرزند او نیست پس اعتراف او به نسب و الحاق احکام نسب در مورد طفل، حرام می باشد. این قول مشهور در میان فقهای امامیه می باشد. اما شیخ مفید(ره) و شیخ طوسی(ره) معتقدند که شوهر در مورد مذکور مخیر بین نفی ولد و اعتراف به نسب می باشد.حال اگر طفل پس از حداکثر مدت حمل از زمان نزدیکی بدنیا آمد نیز اماره فراش جاری نمی‌شود و بر شوهر واجب می باشد که طفل را از خود نفی کند.[4]

و نوع دیگر نفی نسب، نفی ولد در موردی که اماره فراش جاری می‌شود، می‌باشد. هرگاه طفل پس از شش ماه از زمان انعقاد نکاح بدنیا آمده باشد و اماره فراش درمورد او جاری شود، شوهر در صورت نفی ولد بایستی خلاف اماره فراش را ثابت کند. فقهای امامیه فرموده‌اند که در این مورد نفی ولد به دو چیز حاصل می‌شود: یکی اتفاق زوجین به عدم نزدیکی در مدت مذکور، دیگری ثبوت دوری آنان از یکدیگر از طریقه بینه و آن چه در حکم بینه می باشد درمورد انتفاء ولد از شوهر با ثبوت دوری زوجین از یکدیگر اشکالی نیست. اما در مورد اتفاق زوجین به عدم نزدیکی اشکال و اختلاف پیش آمده می باشد. بعضی از فقها در توجیه آن فرموده‌اند: حق به زوجین اختصاص دارد و نزدیکی فعلی می باشد که فقط آنان از آن آگاهی دارند و اقامه بنیه بر آن متعذر و متعسر می باشد.

و بالاخره نوع سوم نفی نسب، نفی ولد از طریق لعان می‌باشد. و لعان در اصطلاح فقهی عبارت از ملاعنه (همدیگر را نفرین کردن) مخصوص می باشد بین زن و شوهر در نکاح دائم که برای ازاله حد یا اثبات نفی فرزند با الفاظ مخصوص نزد حاکم، انجام می‌شود.[5]

2-1-2-2-2. نفی نسب و انواع آن در حقوق موضوعه

در مورد اماره فراش ماده 1158قانون مدنی چنین مقرر می‌دارد: «طفل متولد در زمان زوجیت ملحق به شوهر می باشد مشروط براینکه از تاریخ نزدیکی تا زمان تولد کم‌تر از شش ماه و بیش‌تر از ده ماه نگذشته باشد و در ماده 1159ق.م. اینگونه اظهار می‌شود: «هرطفلی که بعد از انحلال نکاح متولد شود ملحق به شوهر می باشد، مشروط براینکه مادر شوهر نکرده و از تاریخ انحلال نکاح تا روز ولادت طفل بیش از ده ماه نگذشته باشد.در ماده1160ق.م. در مورد تزاحم دو اماره فراش آمده: درصورتی که عقد نکاح پس از نزدیکی منحل شود و زن مجدداً شوهر کند و طفلی از او متولد شود، طفل به شوهری ملحق می‌شود که مطابق مواد قبل الحاق به هر دو شوهر ممکن می باشد و درصورتی که الحاق طفل به هر دوشوهر ممکن باشد؛ طفل ملحق به شوهر دوم می باشد، مگرآنکه اماره‌ای قطعیه برخلاف آن دلالت کند.در ماده 1162 چنین آمده می باشد: دعوی نفی ولد پس از انقضاء دوماه از تاریخ اطلاع یافتن شوهر از تولد طفل مسموع نخواهد بود و ماده 1052 در مورد لعان چنین اظهار می‌دارد: تفریقی که با لعان حاصل شود موجب حرمت ابدی می باشد.

[1]. ابن شعبه حرانی، ابومحمدحسین بن علی بن حسین، تحف العقول، ص 263.

[2]. محمدیان، بهرام، نگاهی دیگر به حقوق فرزندان از دیدگاه اسلام، ص 35-40.

[3].  وزیری، مجید، حقوق متقابل کودک و اما در اسلام، ص 113 – 114.

[4] . موسوی خمینی، سیدروح الله، تحریر الوسیله، ص 309.

  1. وزیری، مجید، حقوق متقابل کودک و اما در اسلام، ص 119-120.

سوالات یا اهداف پایان نامه :

هدف از انجام این پژوهش، مطالعه تطبیقی عزل اما قهری در فقه امامیه و حقوق ایران می‌باشد.

ت. اهداف جزئی پژوهش

  • مطالعه مفهوم ولایت و اقسام آن.
  • مطالعه و تبیین حدود ولایت اما قهری در امور مالی و غیرمالی.
  • مطالعه و تبیین اولویت والدین در ولایت بر کودک.
  • مطالعه و اظهار موارد عزل اما قهری و ضمانتها و مسئولیتهای اما قهری.
  • مطالعه و اظهار موارد ضم امین و عزل قیم.

از لینک انتهای صفحه ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک انتهای صفحه مراجعه نمایید:

متن کامل پایان نامه رشته حقوق - مقطع کارشناسی ارشد

لینک متن کامل پایان نامه رشته حقوق با عنوان : مطالعه تطبیقی عزل اما قهری در فقه امامیه و حقوق ایران   با فرمت ورد